Yüksək neft qiymətləri və vergi güzəştləri Britaniyanın Şimal dənizində yeni enerji sövdələşmələrini sürətləndirir

Böyük Britaniyanın Şimal dənizində neft və qaz sektorunda birləşmə və satınalmaların artacağı gözlənilir. Yüksək enerji qiymətləri, vergi yükü və əməliyyat xərcləri şirkətləri konsolidasiyaya sövq edir.

Sənaye analitikləri və investisiya bankirlərinin qiymətləndirmələrinə görə, Böyük Britaniyanın Şimal dənizində neft və qaz aktivlərinin alqı-satqısı üzrə əməliyyatlar bu il daha da intensivləşə bilər. Yüksək enerji qiymətləri şirkətlərin maliyyə imkanlarını genişləndirsə də, artan xərclər və vergi yükü kiçik operatorları daha böyük şirkətlərlə birləşməyə təşviq edir.

ABŞ-İsrail müharibəsi ilə əlaqəli təchizat fasilələri fonunda neft və qaz qiymətlərinin son illərin ən yüksək səviyyələrinə yüksəlməsi enerji şirkətlərinə əhəmiyyətli gəlirlər qazandırıb. Bununla yanaşı, qiymət artımı inflyasiya təzyiqlərini gücləndirib və Böyük Britaniyada yerli enerji hasilatının iqtisadi səmərəliliyi məsələsini yenidən gündəmə gətirib.

London Fond Birjası Qrupunun (LSEG) məlumatlarına əsasən, Böyük Britaniya şirkətlərinin hədəf və ya alıcı qismində iştirak etdiyi neft-qaz sektorundakı birləşmə və satınalmaların ümumi dəyəri ilin əvvəlindən etibarən 19,6 milyard dollara çatıb. Bu göstərici 2025-ci ilin 16,5 milyard dollarlıq nəticəsini artıq üstələyib.

Beləliklə, 2026-cı il ən azı 2022-ci ildən bəri Britaniyanın neft-qaz sektorunda sövdələşmələrin ən yüksək aktivlik nümayiş etdirdiyi dövrə çevrilə bilər.

Kiçik operatorlar birləşməyə məcbur qalır

Cavendish investisiya bankının nümayəndəsi Ceyms Makkormakın sözlərinə görə, potensial alıcıların sayı məhdud olsa da, bu, bazarda yeni sövdələşmələrin qarşısını almır.

Onun fikrincə, Böyük Britaniyanın Şimal dənizi bazarı maliyyə imkanları, vergi tutumu və iri aktivlərin istismardan çıxarılması xərclərini qarşılamaq qabiliyyəti olan şirkətlərin əlində getdikcə daha çox cəmləşir.

Cavendish-in əvvəlki hesabatında da qeyd olunub ki, köhnəlmiş neft və qaz yataqlarında hasilat xərclərinin yüksək olması konsolidasiya üçün əlavə təzyiq yaradır.

Oliver Wyman şirkətinin enerji üzrə məsləhətçisi Aleksandr Franke də xərclərin optimallaşdırılmasının yeni satınalmaları təşviq edəcəyini düşünür. Onun sözlərinə görə, sövdələşmələrin tempi gələcəkdə neft qiymətlərinin hansı istiqamətdə dəyişəcəyindən asılı olacaq.

Enerji qiymətlərinin kəskin azalması potensial alıcıları gözləmə mövqeyinə keçirə bilər. Əksinə, qiymətlərin yüksək səviyyədə qalması şirkətlərin pul axınını və satınalmaları maliyyələşdirmək imkanlarını artıra bilər.

78 faizlik vergi dərəcəsi konsolidasiyanı sürətləndirir

Şimal dənizində birləşmələri təşviq edən əsas amillərdən biri də Böyük Britaniyanın vergi siyasətidir.

Əvvəlki Mühafizəkarlar hökuməti tərəfindən tətbiq edilən və hazırkı Leyboristlər hökuməti dövründə artırılan Enerji Mənfəəti Vergisi neft və qaz hasilatı üzrə ümumi vergi dərəcəsini 78 faizə çatdırıb.

Wood Mackenzie şirkətinin korporativ araşdırmalar üzrə direktoru Qreq Aitken bildirib ki, son illərdə Britaniya enerji sektorunda vergi amili ilə əlaqədar çoxsaylı konsolidasiya prosesləri baş verib.

MKI konsaltinq şirkətinin nümayəndəsi Toni Uayt isə hesab edir ki, iki operatorun birləşməsi genişlənmiş şirkətə vergi üstünlüklərindən və əməliyyat sinerjisindən yararlanmaq imkanı verə bilər.

Hökumətin enerji siyasətində qeyri-müəyyənlik

İnvestorların qərarlarına təsir edən digər mühüm amil Britaniya hökumətinin enerji siyasətidir.

Hökumət 2050-ci ilə qədər istixana qazı emissiyalarının xalis sıfır səviyyəsinə endirilməsi öhdəliyini saxlayır. Bununla belə, bu ay Cekdau (Jackdaw) qaz yatağının işlənməsinə icazə verilməsi ölkənin enerji strategiyası ilə bağlı müzakirələri yenidən aktuallaşdırıb.

Hökumət neft və qazın ölkənin enerji balansında uzun müddət əhəmiyyətini qoruyacağını bəyan etsə də, yeni layihələrə investisiya qoyuluşunun iqtisadi və ekoloji nəticələri mübahisə mövzusudur.

Ekoloji fəallar yeni qazıntı yanacağı layihələrinə investisiyaların iqlim hədəfləri ilə uzlaşmadığını bildirirlər. Layihə tərəfdarları isə yerli hasilatın idxaldan asılılığı azaltmaqla yanaşı, iş yerləri və enerji təhlükəsizliyi baxımından əhəmiyyət daşıdığını vurğulayırlar.

BP-nin Şimal dənizi aktivlərinin satışı diqqət mərkəzindədir

Son illərdə iri beynəlxalq neft şirkətləri Şimal dənizindəki fəaliyyətlərini azaltmağa və investisiyalarını digər regionlara yönəltməyə başlayıblar.

Shell Norveçin Equinor şirkəti ilə Adura birgə müəssisəsini yaratmaq da daxil olmaqla, regiondakı fəaliyyətini tərəfdaşlıqlar vasitəsilə davam etdirməyi seçib.

BP isə bu ilin iyulunda gəlirliliyi artırmaq məqsədilə portfelini yenidən nəzərdən keçirdiyini və Şimal dənizindəki neft-qaz aktivlərini satmağı planlaşdırdığını açıqlayıb.

Analitiklər BP-nin aktivlərinin satışından təxminən 2 milyard dollar əldə edə biləcəyini və bu prosesin sektorda yeni konsolidasiya dalğasına səbəb olacağını proqnozlaşdırırlar.

Cavendish nümayəndəsi Ceyms Makkormakın fikrincə, aktivlərin əsas potensial alıcıları artıq Şimal dənizində fəaliyyət göstərən və bazarda mövqelərini genişləndirmək istəyən şirkətlər ola bilər.

Mümkün alıcılar sırasında EnQuest, NEO NEXT+ və Ithaca şirkətlərinin adları çəkilir.

Proseslə tanış mənbənin Reuters-ə verdiyi məlumata görə, BP aktivlərinin satışı üzrə növbəti tender mərhələsinin dekabr ayında keçirilməsi gözlənilir.

EnQuest şirkətinin baş icraçı direktoru Amjad Bseisu aktivlərə maraq göstərdiklərini təsdiqləyib.

Şimal dənizində iri sövdələşmələr artır

Britaniya enerji bazarında konsolidasiya tendensiyası artıq bir sıra böyük əməliyyatlarda özünü göstərib.

Sentyabr ayında Londonda qeydiyyatdan keçmiş Genel Energy şirkəti Capricorn Energy-ni almaq üçün təklifini 436 milyon dollara yüksəldib. Bununla şirkət Norveçin DNO şirkətinin təklifini üstələyib.

Avqust ayında İsrailin Ratio Petroleum şirkəti Pharos Energy üçün 196 milyon dollarlıq təklif irəli sürərək Serica Energy-ni geridə qoyub.

Bu ay isə Gulf Keystone Petroleum və ShaMaran Petroleum 601 milyon dollar dəyərində, tamamilə səhmlər əsasında birləşmə razılaşması elan ediblər.

Bundan əlavə, Ithaca Energy Kanadanın Suncor şirkətindən üç dəniz neft aktivini 1,2 milyard Kanada dollarına (təxminən 853,5 milyon ABŞ dolları) almaq barədə razılığa gəlib.

Pharos Energy şirkətinin baş icraçı direktoru Ketrin Rou bildirib ki, şirkətə qarşı yaranan rəqabətli satınalma marağı gözlənilməz olub.

Onun sözlərinə görə, yüksək əməliyyat xərcləri və məhdud diversifikasiya kiçik istehsalçıları siyasi, əməliyyat və enerji qiymətləri ilə bağlı risklərə daha həssas edir.

Rou hesab edir ki, konsolidasiya şirkətlərin fəaliyyət səmərəliliyini və investorların gəlirlərini artıra bilər.

Y üksək enerji qiymətləri, vergi yükü və hasilat xərcləri Böyük Britaniyanın Şimal dənizində mülkiyyət strukturunun dəyişməsini sürətləndirir. BP-nin planlaşdırılan aktiv satışları və artıq elan edilmiş iri sövdələşmələr regionda daha geniş birləşmə mərhələsinin başlanğıcı ola bilər.