Ankara sammitində türk dövlətləri kənd təsərrüfatından kosmosa qədər müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığa diqqət yetirəcək

Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Ankarada keçiriləcək zirvə görüşündə ticarət , nəqliyyat , enerji və rəqəmsal transformasiya məsələləri müzakirə olunacaq .

Türkiyənin ev sahibliyi ilə keçiriləcək TDT- nin 13-cü zirvə görüşü oktyabrın 29-30-da Ankarada baş tutacaq . Liderlər kənd təsərrüfatı , kosmik tədqiqatlar , ticarət və nəqliyyat da daxil olmaqla müxtəlif sahələrdə birgə layihələri müzakirə edəcək .

Anadolu Agentliyinin məlumatına görə , 2026-cı il üçün Türk dünyasının turizm paytaxtı seçilən Ankara iyul ayında keçirilən NATO sammitindən sonra daha bir mötəbər beynəlxalq tədbirə ev sahibliyi etməyə hazırlaşır .

Təşkilatın tədbirlər təqvimi üzrə Xarici İşlər Nazirləri Şurasının iclası oktyabrın 29-da keçiriləcək . Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın sədrliyi ilə zirvə görüşü isə oktyabrın 30-da baş tutacaq . Sammitin mövzusu “Türk Əsri : Dildə , Düşüncədə və Fəaliyyətdə Birlik”dir .

İştirakçıların təşkilat daxilində əməkdaşlığın hazırkı vəziyyətini və inkişaf perspektivlərini , eləcə də ortaq maraq doğuran regional və beynəlxalq məsələləri müzakirə etməsi gözlənilir .

“Türk Dünyasının Vizyonu – 2040”ın iqtisadi istiqamətləri də gündəmdədir

Liderlərin TDT- nin prioritet fəaliyyət sahələrində , o cümlədən siyasi əməkdaşlıq , ticarət və investisiya , nəqliyyat və bağlantı, enerji, rəqəmsal transformasiya , mədəni və humanitar əlaqələr , institusional inkişaf istiqamətlərində irəliləyişi qiymətləndirəcəyi gözlənilir .

Türk dövlətlərinin birlik və həmrəyliyinin gücləndirilməsinə , “Türk Dünyasının Vizyonu – 2040”a uyğun praktik əməkdaşlığın inkişafına xüsusi diqqət yetiriləcək .

Bundan əlavə , sammitdə Türkiyə Azərbaycandan TDT- yə sədrliyi təhvil alacaq . Dövlət başçılarının Ankara Bəyannaməsini , eləcə də əməkdaşlığın dərinləşdirilməsinə və təşkilatın institusional strukturunun gücləndirilməsinə yönəlmiş bir sıra qərar və sənədləri təsdiqləməsi gözlənilir .

Türkiyə işgüzar dairələrinin nümayəndələri də görüşlər keçirəcək və müxtəlif tədbirlərdə iştirak edəcək . Müzakirələr Orta Dəhliz , sərhəd keçidləri , gömrük prosedurları və logistika xərcləri mövzularına yönələcək . Oktyabrın 30-da Türkmənistan prezidenti Serdar Berdimuhamedov ilə türk biznes nümayəndələri arasında da görüş planlaşdırılır . Tərəflər rəqəmsal texnologiyalar və kosmik sahədə əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə edəcək .

Əməkdaşlığın gündəliyi geniş sahələri əhatə edir

Təşkilat ölkələrinin gündəliyinə nəqliyyat və rəqəmsal texnologiyalardan kənd təsərrüfatı və kosmosa qədər geniş sahələrdə əməkdaşlıq daxildir . Orta Dəhliz türk dünyasının iqtisadi inteqrasiyası üçün mühüm imkanlar açır . Türkiyə ilə Azərbaycan arasında nəqliyyat əməkdaşlığının əsas istiqamətlərindən biri Bakı- Tbilisi - Qars dəmir yolu xətti olaraq qalır .

TDT üzvləri arasında Rəqəmsal İqtisadiyyat Tərəfdaşlığı Sazişi maneələri aradan qaldırmağı , elektron ticarəti , rəqəmsal xidmətləri və sərhədlərarası məlumatlara əsaslanan iqtisadi fəaliyyəti asanlaşdırmağı hədəfləyir . Türkiyə iyun ayında sənədin daxili təsdiq prosedurunu tamamlayaraq Azərbaycan və Özbəkistandan sonra üçüncü ölkə olub .

Rəqəmsal əməkdaşlıq kənd təsərrüfatını da əhatə edir . Üzv dövlətlər arasında məlumat mübadiləsini və ağıllı həllərin tətbiqini asanlaşdırmaq üçün kənd təsərrüfatı məlumatları üzrə vahid rəqəmsal platformanın yaradılması planları üzərində iş gedir .

Bu yaxınlarda 77-ci Beynəlxalq Astronavtika Konqresində (IAC 2026) təşkilatın koordinasiyası altında birgə CubeSat layihəsi üzrə artıq başlanmış əməkdaşlığı davam etdirəcək çərçivə müqaviləsi imzalanıb .

Ticarət dövriyyəsi 17 milyard dollara yaxınlaşıb

Türkiyənin TDT- nin tamhüquqlu üzvləri ilə illik ticarət dövriyyəsi 17 milyard dollara yaxınlaşıb . Zirvə görüşü çərçivəsində keçiriləcək görüşlərin və danışıqların iqtisadi və ticarət əlaqələrinin inkişafına töhfə verəcəyi gözlənilir .

Son illərdə Türkiyə təşkilata daxil olan ölkələrlə müsbət ticarət balansını qoruyub saxlayıb :

2021-ci ildə Türkiyənin Azərbaycan , Qazaxıstan , Qırğızıstan və Özbəkistana ixracı 6,2 milyard dollar , bu ölkələrdən idxalı 4,2 milyard dollar olub .

2022-ci ildə bu rəqəmlər müvafiq olaraq 6,9 milyard və 6,2 milyard dollara çatıb .

2023-cü ildə ixrac 8,8 milyard , idxal 6,4 milyard dollar təşkil edib .

2024-cü ildə ixrac 10 milyard , idxal 6,5 milyard dollar olub .

2025-ci ildə Türkiyə bu ölkələrə 9,6 milyard dollarlıq mal ixrac edib , 7,3 milyard dollarlıq mal idxal edib .

Ötən il Qazaxıstan 3,2 milyard dollarla Türkiyənin ən böyük ixrac bazarı olub . Onu 3 milyard dollarla Azərbaycan , 2,1 milyard dollarla Özbəkistan və 1,3 milyard dollarla Qırğızıstan izləyib .

Bu ilin ilk səkkiz ayında Türkiyənin TDT üzv ölkələrinə ixracı 6,1 milyard dollara , idxalı isə 5,4 milyard dollara çatıb . Bu dövrdə ticarət dövriyyəsi 11,5 milyard dollara yaxınlaşıb . Ən çox ixrac edilən ölkə 2 milyard dollarla Qazaxıstan olub . Onu 1,9 milyard dollarla Azərbaycan , 1,3 milyard dollarla Özbəkistan və 832,8 milyon dollarla Qırğızıstan izləyib .

Üzv dövlətlərlə yanaşı , TDT- yə müşahidəçi ölkələr kimi Türkmənistan , Macarıstan və Şimali Kipr Türk Respublikası , həmçinin müşahidəçi statusuna malik İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı daxildir .