BVF qlobal iqtisadi artım proqnozunu yüksəltdi, borc və süni intellekt riskləri barədə xəbərdarlıq etdi

Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) 2026-cı il üçün qlobal iqtisadi artım proqnozunu 3%-dən 3,1%-ə yüksəldib. Bununla yanaşı, təşkilat süni intellektə yönələn investisiyalar, artan dövlət borcu və enerji qiymətlərinin yüksəlməsi ilə bağlı risklərə diqqət çəkib.

BVF-nin yenilənmiş İqtisadi Perspektivlər hesabatına əsasən, dünya iqtisadiyyatının 2027-ci ildə 3,4% böyüməsi gözlənilir. Bununla belə, 2026-cı il üçün proqnoz 2025-ci ildə qeydə alınan 3,5%-lik artımdan aşağıdır.

Hesabatda ABŞ iqtisadiyyatının 2026 və 2027-ci illərdə 2,3% artacağı, inkişaf etmiş iqtisadiyyatlarda artımın isə bu il 2,1%-ə yüksəldikdən sonra gələn il 1,9%-ə enəcəyi proqnozlaşdırılır.

BVF-nin qiymətləndirməsinə görə, neftin qiymətinin bu il orta hesabla bir barel üçün 96 dollara çatması və qlobal inflyasiyanın 4,7% səviyyəsində olması gözlənilir. 2027-ci ildə inflyasiyanın 4,1%-ə qədər azalacağı ehtimal edilir.

Süni intellekt iqtisadi artıma dəstək verir

BVF bildirir ki, süni intellektə tələbatın artması qlobal iqtisadiyyata müsbət təsir göstərsə də, bu faydalar ölkələr arasında qeyri-bərabər bölüşdürülür. ABŞ və Çin süni intellektlə əlaqəli avadanlıq və kompüter çiplərinə xalis tələbatın dörddə üçündən çoxunu təşkil edir.

Fondun hesabatında qlobal iqtisadi artımın getdikcə daha az sayda ölkədə cəmləşdiyi vurğulanır. Belə ki, dünya üzrə artımın 95%-nin 32 ölkənin payına düşdüyü bildirilir.

BVF rəsmiləri süni intellektə bağlı bazar korreksiyası, istiqraz gəlirliliyinin yüksəlməsi və kibertəhlükələr kimi amillərin maliyyə sabitliyi üçün əlavə risklər yarada biləcəyini qeyd edirlər.

Təşkilatın icraçı direktoru Kristalina Georgiyeva isə süni intellektin əmək bazarına təsirinin getdikcə gücləndiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, qlobal miqyasda iş yerlərinin təxminən 40%-i süni intellektin təsirinə məruz qala bilər.

Borc yükü və enerji qiymətləri narahatlıq yaradır

BVF artan borc yükünü dünya iqtisadiyyatı üçün əsas risklərdən biri hesab edir. Yüksək borclanma xərcləri hökumətlərin maliyyə imkanlarını məhdudlaşdırır və iqtisadi şoklara qarşı dayanıqlılığı zəiflədir.

Hesabata əsasən, enerji qiymətlərinin yüksəlməsinə daha həssas olan inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlarda artımın 2025-ci ildəki 4,5%-dən 2026-cı ildə 3,7%-ə enəcəyi gözlənilir. 2027-ci ildə isə artımın 4,4%-ə yüksələcəyi proqnozlaşdırılır.

Avrozonada iqtisadi artımın 2026-cı ildə 1,1%, 2027-ci ildə isə 1,2% təşkil edəcəyi bildirilir. Çində artımın 2025-ci ildəki 5%-dən bu il 4,5%-ə enəcəyi, Hindistanda isə iqtisadi artımın 2025-ci ildəki 7,7%-dən 2026-cı ildə 7%-ə düşəcəyi gözlənilir.

Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiya regionlarında isə enerji şokları və geosiyasi risklərin iqtisadi vəziyyətə daha ciddi təsir göstərdiyi qeyd olunur.

BVF-nin və Dünya Bankının payız görüşləri çərçivəsində maliyyə nazirləri və mərkəzi bank rəhbərləri qlobal iqtisadi perspektivləri, maliyyə sabitliyini və davamlı iqtisadi artımın təmin edilməsi yollarını müzakirə edirlər.