BVF: Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiya iqtisadiyyatının 2026-cı ildə 0,3% kiçiləcəyi gözlənilir

Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) proqnozuna görə, ABŞ-İsrail müharibəsinin iqtisadi nəticələri və Hörmüz boğazında gəmiçilikdə yaranan fasilələr Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiya iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərəcək. Küveyt, İraq və Qətər ən ciddi iqtisadi geriləmə ilə üzləşəcək ölkələr sırasındadır.

BVF-nin açıqladığı son iqtisadi proqnoza əsasən, Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiya regionunun ümumi daxili məhsulunun (ÜDM) 2026-cı ildə 0,3% azalacağı gözlənilir. Bu göstərici qurumun aprel ayında açıqladığı 1,9%-lik artım proqnozundan əhəmiyyətli dərəcədə aşağıdır.

Proqnozun pisləşməsinə əsas səbəblərdən biri sülh dövründə qlobal neft tədarükünün təxminən beşdə birini təmin edən Hörmüz boğazında gəmiçilik fəaliyyətinin uzunmüddətli pozulmasıdır.

BVF-nin qiymətləndirməsinə görə, ən böyük iqtisadi geriləmə Küveyt, İraq və Qətərdə qeydə alınacaq. Belə ki, Küveytin ÜDM-nin 16,7%, İraqın 16%, Qətərin isə 15,6% azalacağı proqnozlaşdırılır. Bəhreyndə iqtisadiyyatın 11,3%, İranda isə 7,6% kiçiləcəyi gözlənilir.

Səudiyyə Ərəbistanının iqtisadiyyatının da 3,3% azalacağı ehtimal olunur. Ölkənin Şərq-Qərb boru kəməri vasitəsilə neft ixracını artırması enerji sektoruna dəyən zərbəni qismən kompensasiya etməyə imkan versə də, ümumi iqtisadi geriləmənin qarşısını tam almağa kifayət etmir.

Regionda ən yüksək iqtisadi artımın isə Qırğızıstanda qeydə alınacağı gözlənilir. BVF bu ölkənin ÜDM-nin 2026-cı ildə 9% artacağını proqnozlaşdırır.

Qlobal iqtisadi artım davam edir

BVF-nin proqnozuna əsasən, Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiya 2026-cı ildə iqtisadi daralma gözlənilən yeganə region olacaq.

Müqayisə üçün, inkişaf etməkdə olan Asiya iqtisadiyyatlarının 5,1%, Saharaaltı Afrikanın 4,5%, Latın Amerikası və Karib hövzəsi ölkələrinin isə 2,3% böyüyəcəyi gözlənilir.

Dünyanın iki ən böyük iqtisadiyyatı olan ABŞ və Çinin ÜDM artımının müvafiq olaraq 2,3% və 4,5% təşkil edəcəyi proqnozlaşdırılır. Avrozonada isə iqtisadi artımın 1,1% olacağı gözlənilir.

Fond qlobal iqtisadiyyat üzrə artım proqnozunu əvvəlki 3%-dən 3,1%-ə yüksəldib. Bununla belə, qurum qlobal iqtisadi fəallığın davamlılığını qorumasına baxmayaraq, iqtisadi perspektivlərin bir sıra risklərlə üzləşdiyini vurğulayır.

Hesabatda qeyd olunur ki, münaqişələrin genişlənməsi, süni intellektə (Sİ) dair bazar gözləntilərinin dəyişməsi, ticarət gərginliyinin yenidən artması və maliyyə sektorundakı zəifliklər qlobal iqtisadi artımı ləngidə bilər.

Digər tərəfdən, süni intellektə investisiyaların sürətlənməsi, bu texnologiyanın məhsuldarlığı artırması, eləcə də geosiyasi və ticarət gərginliklərinin davamlı şəkildə azalması dünya iqtisadiyyatının artımına əlavə təkan verə bilər.