AMB prezidentliyi uğrunda yarış başladı: Laqardın xələfi kim olacaq?

Avrozona ölkələrinin Avropa Mərkəzi Bankının (AMB) rəhbəri vəzifəsinə Kristin Laqardın xələfini namizəd göstərmək üçün noyabrın 6-na, cümə gününə qədər vaxtı var. Maliyyə nazirlərinin namizədlikləri noyabrın 9-da nəzərdən keçirəcəyi gözlənilir. Bu barədə Avroqrupun sözçüsü Euronews-a məlumat verib.

Sözçünün sözlərinə görə, Laqardın Avropa Şurasının prezidenti António Costaya göndərdiyi məktubdan sonra Aİ Şurası AMB prezidentinin varisinin təyin edilməsi prosedurunu başladıb. AMB İcraiyyə Şurasının üzvlərini Avropa Şurası təyin edir və qərarını namizədlə bağlı Şuranın tövsiyəsi əsasında verir.

Bu tövsiyəyə yalnız avrodan istifadə edən ölkələr səs verir, buna görə də təyinatlar əvvəlcədən Avroqrup daxilində müzakirə olunur. Avroqrupun rəhbəri, Yunanıstanın maliyyə naziri Kiriakos Pierrakakis üzv dövlətləri namizədliklərini 6 noyabra qədər təqdim etməyə çağırıb. Avroqrup 9 noyabrdakı iclasında namizədliklərin vəziyyətini qiymətləndirəcək.

Namizəd Avrozonanın 21 ölkəsindən ən azı 16-sının dəstəyini qazanmalıdır. Bu ölkələr blok əhalisinin ən azı 65 faizini təmsil etməlidir. Avropa Parlamenti və AMB İdarəetmə Şurası öz fikirlərini bildirdikdən sonra yekun qərarı Aİ liderləri verəcək.

Laqard ötən həftə səkkiz illik səlahiyyət müddətini təxminən doqquz ay qısaldaraq 7 fevral 2027-ci ildə istefa verəcəyini açıqladı. Frankfurtda jurnalistlərə danışarkən o bildirib ki, ayrılması ona pul siyasətindən kənarda öz fikrini ifadə etmək azadlığı verəcək. Laqard neytral qala bilməyəcəyini deyib və həqiqətin çox vaxt təhrif olunduğunu vurğulayıb.

Bununla belə, o, 2027-ci ilin aprelində keçiriləcək Fransa prezident seçkilərində hər hansı namizədi dəstəkləyib-dəstəkləməyəcəyini deməkdən imtina edib.

Euronews-un fevraldan bəri yazdığı kimi, il ərzində yayılan şayiələr istefanın vaxtını Fransa seçkiləri ilə əlaqələndirir. Erkən istefa Fransa prezidenti Emmanuel Makrona və Almaniya kansleri Fridrix Merzə aprel səsverməsindən əvvəl, ifrat sağçıların güclü dəstək topladığı bir vaxtda varisin kim olacağına təsir etmək imkanı verə bilər.

Laqard AMB-ni “qaya kimi möhkəm” adlandırıb və işlərin mükəmməl davamlılıqla davam edəcəyinə söz verib. Mərkəzi bank həmin gün depozit dərəcəsini 2,5 faiz səviyyəsində dəyişməz saxlayıb. Laqard dekabr və fevral aylarında faiz dərəcəsinin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı daha iki iclasa sədrlik edəcək.

Yarışda iki ad fərqlənir. Hər ikisi sentyabrda, Laqardın açıqlamasından bir neçə həftə əvvəl öz hökumətləri tərəfindən açıq şəkildə dəstəklənib.

Pablo Hernandez de Kos. Tez-tez “mərkəzi bankların mərkəzi bankı” adlandırılan Beynəlxalq Ödənişlər Bankının (BIS) baş direktorudur. 2018-2024-cü illərdə İspaniya Bankına rəhbərlik edib. İspaniyanın Baş naziri Pedro Sançes onu 23 sentyabrda Bloomberg-ə müsahibəsində dəstəkləyib və bununla İspaniyanın AMB prezidentliyinə tarixi ilk namizədliyini təsdiqləyib. Qeyri-adi haldır ki, İspaniya müxalifətinin lideri Alberto Nunyes Feyjou da oktyabrda, bu ay keçirilən növbədənkənar seçkilərdən əvvəl onu dəstəkləyib.

Klaas Knot. 2025-ci ilə qədər 14 il Hollandiya mərkəzi bankına rəhbərlik edib. Sançesin dəstəyindən bir gün sonra Hollandiyanın Baş naziri Rob Jetten Bloomberg-ə Knotun bir çox ölkə üçün “əla seçim” olacağını deyib.

Proqnoz bazarları da yarışın bu iki ad arasında getdiyini göstərir. Çərşənbə axşamı səhəri etibarilə Kalshi platformasında investorlar Hernandez de Kosa 34, Knota isə 31 faiz şans verib. Polymarket-də fərq daha böyük olub: müvafiq olaraq 41 və 30 faiz. Hər iki platformada Fransa mərkəzi bankının keçmiş rəhbəri Fransua Villerua de Galhau (fevralda istefa verib) üçüncü yerdədir, 5 və 13 faiz əmsallarla. Lakin hər bazarda cəmi bir neçə min dollar mərc edilib.

Bundesbank prezidenti Yoahim Nagelin adı da yarışın əvvəlində çəkilib, baxmayaraq ki, indiyədək heç bir alman AMB prezidenti olmayıb.

AMB-nin bazar əməliyyatlarına cavabdeh olan alman iqtisadçı İzabel Şnabel yanvarın 3-də BVF-yə keçir. İrlandiyalı baş iqtisadçı Filip Leynin səlahiyyət müddəti isə gələn ilin may ayının sonunda başa çatır.

Altı üzvlü İcraiyyə Şurasının yarısının beş ay ərzində dəyişəcəyi planlaşdırıldığından paytaxtların üç vəzifəni paket şəklində müzakirə etməsi gözlənilir. Paris çox güman ki, üçüncü Fransa prezidentliyi əvəzinə baş iqtisadçı vəzifəsini hədəfləyəcək. Madrid isə bu il vitse-prezidentliyi itirdikdən sonra İdarə Heyətində yerini bərpa etmək istəyir.