Belçikalı fizik Antarktida buzundakı detektora görə Nobel qazandı

82 yaşlı belçikalı fizik Fransis Halzen 2026-cı il Fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görülüb.

Alim mükafatı Antarktidadakı IceCube neytrino rəsədxanasının yaradılmasına verdiyi mühüm töhfələrə və kosmik mənşəli yüksək enerjili neytrinoların aşkarlanmasına görə alıb.

IceCube dünyanın ən böyük neytrino detektorlarından biridir. Amundsen-Skott Cənub Qütb Stansiyasında yerləşən qurğu təxminən bir kub kilometr Antarktida buzunda quraşdırılmış işığa həssas sensorlardan ibarətdir.

Neytrinolar maddə ilə çox zəif qarşılıqlı təsirə girdiyindən onların aşkarlanması olduqca çətindir. Lakin bu hissəciklər kosmosdakı ən enerjili proseslər barədə mühüm məlumat daşıyır.

Halzen IceCube ideyasını ilk dəfə 1988-ci ildə irəli sürüb. Detektor 2011-ci ildə tamamlanıb. Hazırda alim Viskonsin-Madison Universitetində professor və Zərrəciklər Fizikası İnstitutunun rəhbəridir.

Halzen Nobel mükafatının onun üçün böyük sürpriz olduğunu bildirib.

2026-cı il Nobel mükafatlarının təqdimetmə mərasimi dekabrın 10-da keçiriləcək. Laureatlara diplom, qızıl medal və 12 milyon İsveç kronu məbləğində pul mükafatı təqdim olunur.