Capitalist.az
İqtisadiyyat

Fermer əkir, alverçi qazanır: regionlarda satış problemi kəndi boşaldır

· 2 dəq ·

Regionlarda fermerlər məhsulu yerində alverçilərə dəyərindən xeyli ucuz satmağa məcbur qalır. Bu isə istehsalı azaldır, iş yerlərini itirir və insanları kənddən şəhərə köçürür.

Fermer əkir, alverçi qazanır: regionlarda satış problemi kəndi boşaldır

Regionlarda fermerlər məhsulu yerində alverçilərə dəyərindən xeyli ucuz satmağa məcbur qalır. Bu isə istehsalı azaldır, iş yerlərini itirir və insanları kənddən şəhərə köçürür.

Qiymət fərqi nə qədərdir?

Soğan. Day.az-ın məlumatına görə, fermerlər soğanın kiloqramını yerində təxminən 60 qəpiyə satır, paytaxt bazarlarında isə qiymət 85 qəpikdən 1 manatadək dəyişir. Ötən il zərər çəkən bəzi fermerlər bu il əkməkdən imtina edib.

Ağdam. JAMnews yazır ki, Mahrızlı kəndində 35 kiloqramlıq soğan kisəsi yerində 3-4 manata satılır, Bakıya çatanda isə ən azı 17 manata çıxır.

Fındıq. AZƏRTAC-ın məlumatına görə, qabıqlı fındığın kiloqramı keçən il 6-8 manat idisə, bu il yerində 2,5-3 manatdır. İqtisadçı bunu yerli və dünya bazarında bol məhsulla izah edib.

Azadlıq Radiosu xəbər verir ki, bəzi fermerlər soğanı sata bilmədiyi üçün sosial mediada insanları onu pulsuz aparmağa çağırıb.

Səbəblər

Problem yalnız alverçilərdən ibarət deyil. Fermerin soyuducu anbarı, öz nəqliyyatı və birbaşa satış kanalı olmayanda qiyməti alıcı diktə edir. Kreditə və aqrar sığortaya çıxış çətindir. Eyni məhsulu çox fermer əkəndə qiymət düşür, ertəsi il əkin azalır və dövr təkrarlanır.

Nəticələr

Nazirin sözlərinə görə, regionlarda məşğulluğun təxminən yarısı kənd təsərrüfatının payına düşür. Sahə 2025-ci ildə ümumdaxili məhsulun 5,9 faizini verib. Dünya Bankının göstəricisinə görə, əhalinin təxminən 41 faizi kənddə yaşayır. Zərər çəkən fermer əkini azaldır, borca düşür, mövsümi işçilər və xidmət sahələri də gəlir itirir. Sevil Mikayılova kənd təsərrüfatındakı durğunluğun işçi çatışmazlığına və kəndlərin boşalmasına səbəb olduğunu bildirib. Rayonlar üzrə dəqiq miqrasiya rəqəmləri üçün Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına baxmaq lazımdır.

Dövlət nə edir?

Məhsul subsidiyaları, fermerlər üçün nəzərdə tutulan məhsul şəhadətnaməsi, “Kənddən Şəhərə” birbaşa satış yarmarkaları, emal sənayesinin genişləndirilməsi və suvarma layihələri bu istiqamətdə atılan addımlardandır. Lakin fermerlərin şikayətləri satış zəncirindəki boşluqların tam aradan qalxmadığını göstərir.

Həll yolları

Kooperativlər: kiçik fermerlər məhsulu birlikdə toplayıb sortlaşdırır və topdan alıcı ilə danışıq aparır.

Regional soyuducu anbar və toplama mərkəzləri: fermer məhsulu dərhal satmaq məcburiyyətində qalmır.

Emal müəssisələri ilə əvvəlcədən müqavilə: həcm və minimum qiymət əkindən əvvəl razılaşdırılır.

Daimi birbaşa satış kanalları: fermer bazarları, onlayn sifariş, məktəb və xəstəxanaların yerli fermerdən tədarükü.

Qiymət və bazar məlumatı: gündəlik topdan və pərakəndə qiymətlər mobil tətbiqlə yayımlanır.

Əkinin planlaşdırılması və ixrac dəstəyi: artıq məhsulun qiyməti çökdürməsinin qarşısı alınır.

Əlçatan kredit və sığorta: sadə prosedur və yerli məsləhət xidməti.

Oxşar xəbərlər