NASA-nın Swift teleskopu Yer atmosferinə daxil olaraq yanıb: 22 illik kosmik missiya başa çatdı

NASA-nın “Swift” kosmik rəsədxanası 22 illik fəaliyyətindən sonra Yer atmosferinə yenidən daxil olaraq yanıb. Bununla da qamma-şüa partlayışlarını və digər yüksək enerjili kosmik hadisələri müşahidə edən mühüm elmi missiya başa çatıb.

ABŞ Kosmik Qüvvələrinin məlumatına görə, kosmik aparat noyabrın 4-də, çərşənbə günü Bakı vaxtı ilə təxminən saat 16:39-da İndoneziyanın Şimali Sumatra bölgəsi üzərində atmosferə daxil olub.

NASA əvvəlcədən kosmik gəminin böyük hissəsinin atmosferdə yanacağını proqnozlaşdırsa da, bəzi komponentlərin atmosferə daxilolmadan sonra salamat qala biləcəyi istisna edilməyib.

NASA “Swift” rəsədxanasını 2004-cü il noyabrın 20-də orbitə buraxmışdı. İki il fəaliyyət göstərməsi nəzərdə tutulan teleskop gözləniləndən xeyli artıq – təxminən 22 il işləyib.

Onun əsas vəzifəsi kainatın ən güclü enerji hadisələrindən biri hesab edilən qamma-şüa partlayışlarını aşkar etmək və öyrənmək idi. Rəsədxana həmçinin supernova partlayışlarını, qara dəlikləri, ulduzlarda baş verən rentgen şüalanmalarını, kometləri və digər kosmik obyektləri müşahidə edib.

NASA-nın məlumatına görə, “Swift”in elmi müşahidələri minlərlə kosmik hadisənin öyrənilməsinə töhfə verib və onun məlumatları əsasında minlərlə elmi məqalə hazırlanıb.

2026-cı ildə teleskopun orbitini yüksəltmək və fəaliyyət müddətini uzatmaq üçün NASA özəl “Katalyst Space Technologies” şirkəti ilə xilasetmə missiyasına başlayıb. Lakin iyul ayında həyata keçirilən əməliyyat zamanı texniki problemlər yaranıb və kosmik aparatı daha yüksək orbitə qaldırmaq mümkün olmayıb.

Günəş aktivliyinin artması nəticəsində Yer atmosferinin yuxarı qatlarında sıxlığın yüksəlməsi də teleskopun orbitdən daha sürətlə enməsinə səbəb olub.

Nəticədə NASA oktyabrın 20-də “Swift”in elmi fəaliyyətini dayandırıb. Noyabrın 4-də isə rəsədxana Yer atmosferinə daxil olaraq missiyasını tam başa vurub.

Beləliklə, ilkin olaraq cəmi iki il işləməsi planlaşdırılan kosmik teleskop 22 il ərzində astronomiya elminə mühüm töhfələr verərək fəaliyyətini başa çatdırıb.